سنگ کربنادو یا الماس سیاه
الماس سیاه (کربنادو) و سنگ انیگما: گوهری از فضا یا راز زمین؟
الماس سیاه یکی از عجیب‌ترین و مرموزترین مواد طبیعی روی کره زمین است. برخلاف الماس‌های شفاف و درخشان که در جواهرات به کار می‌روند، الماس سیاه ظاهری تیره، مات و متخلخل دارد و بیشتر شبیه تکه‌ای زغال سنگ است تا یک گوهر گران‌بها . همین ظاهر غیرمعمول باعث شده دانشمندان دهه‌ها در مورد منشأ آن گیج بمانند.
کربنادو چیست؟
کربنادو (Carbonado) نام علمی الماس سیاه است. این سنگ در واقع نوعی الماس پلی‌کریستالین (چندبلوری) است. این بدان معناست که برخلاف الماس‌های معمولی که یک کریستال واحد و منظم هستند، کربنادو از میلیون‌ها کریستال ریز الماس تشکیل شده که به صورت تصادفی در کنار هم قرار گرفته و به هم جوش خورده‌اند .
این ساختار خاص به کربنادو سختی فوق‌العاده‌ای می‌بخشد، به طوری که در برابر شکستن و خرد شدن بسیار مقاوم‌تر از الماس‌های معمولی است. به همین دلیل، قرن‌هاست که از کربنادو به عنوان ماده‌ای صنعتی برای سوراخ کردن سنگ‌های سخت و ساختن ابزارهای برش استفاده می‌شود .
نام «کربنادو» را کاوشگران پرتغالی در برزیل در دهه ۱۸۴۰ میلادی انتخاب کردند، چون این سنگ‌ها را شبیه زغال سنگ سوخته می‌دیدند .
معماهای کربنادو
کربنادو از چند جهت با الماس‌های معمولی تفاوت اساسی دارد و همین تفاوت‌ها باعث شده دانشمندان در مورد منشأ آن اختلاف نظر داشته باشند:
· مکان‌های یافت: کربنادو فقط در دو نقطه از جهان یافت شده است: برزیل و جمهوری آفریقای مرکزی .
· عدم وجود سنگ مادر: برخلاف الماس‌های معمولی که از لوله‌های آتشفشانی کیمبرلیت استخراج می‌شوند، کربنادو هیچ سنگ مادری ندارد و فقط در رسوبات رودخانه‌ای و کنگلومراهای باستانی پیدا می‌شود .
· ترکیب ایزوتوپی عجیب: نسبت ایزوتوپ‌های کربن در کربنادو با الماس‌های معمولی متفاوت است و به کربن‌های آلی پوسته زمین شباهت دارد .
· سن کهن: کربنادو بین ۲.۶ تا ۳.۸ میلیارد سال قدمت دارد، یعنی تقریباً هم‌زمان با شکل‌گیری اولیه زمین .
· حفره‌ها و ناخالصی‌های غیرمنتظره: کربنادو پر از حفره‌های ریز است و درون آن‌ها موادی مانند کانی‌های پوسته‌ای، فلزات و حتی گازهای اتمسفری یافت می‌شود .
فرضیه فرازمینی: آیا کربنادو از فضا آمده است؟
مجموعه این ویژگی‌های عجیب باعث شد برخی دانشمندان فرضیه‌ای جسورانه مطرح کنند: شاید کربنادو منشأ فرازمینی دارد و از فضا به زمین آمده است.
مهم‌ترین شواهدی که این فرضیه را تقویت می‌کند:
· وجود هیدروژن: دانشمندان با استفاده از پرتو مادون قرمز در آزمایشگاه ملی بروکهاون، مقادیر زیادی هیدروژن در کربنادو پیدا کردند. هیدروژن در فضا فراوان است و این می‌تواند نشانه‌ای از شکل‌گیری در محیط میان‌ستاره‌ای باشد .
· وجود کانی اسبورنیت: کربنادو حاوی کانی اسبورنیت است که در شهاب‌سنگ‌ها یافت می‌شود و در زمین معمولاً پیدا نمی‌شود .
· عدم وجود کانی‌های گوشته: در الماس‌های معمولی کانی‌هایی مثل گارنت قرمز یا الیوین سبز یافت می‌شود که از گوشته زمین می‌آیند، اما در کربنادو چنین کانی‌هایی وجود ندارد .
بر اساس این فرضیه، کربنادو ممکن است در انفجارهای ابرنواختری شکل گرفته باشد و سپس به صورت شهاب‌سنگ به زمین رسیده باشد. برخی محققان معتقدند کربنادوها ابتدا به اندازه سیارک‌هایی با قطر یک کیلومتر یا بیشتر بوده‌اند .
با این حال، این فرضیه مورد قبول همه دانشمندان نیست. برخی فرضیه‌های رقیب شامل برخورد شهاب‌سنگ به زمین و تبدیل کربن آلی به الماس، فرورانش پوسته زمین به گوشته، و تابش پرتوهای رادیواکتیو هستند . یک زمین‌شناس اتریشی حتی معتقد است فرضیه فرازمینی «مستند و اثبات‌شده نیست» و باید با احتیاط به آن نگاه کرد .
سنگ انیگما: بزرگ‌ترین الماس سیاه تراش‌خورده جهان
انیگما (Enigma) نام معروف‌ترین و بزرگ‌ترین کربنادوی تراش‌خورده جهان است. این سنگ خیره‌کننده ۵۵۵.۵۵ قیراط وزن دارد (حدود ۱۱۱ گرم) و در سال ۲۰۲۲ در حراجی ساتبیز به قیمت ۴.۲۸ میلیون دلار فروخته شد .
انیگما ویژگی‌های منحصر به فردی دارد:
· شکل و طراحی: انیگما ۵۵ وجه دارد و شکل آن از نماد خمسه (دست فاطمه) در خاورمیانه الهام گرفته شده است که نماد قدرت و حفاظت است. استفاده مکرر از عدد ۵ در طراحی (۵۵ وجه، ۵۵۵.۵۵ قیراط) عمدی و برگرفته از همین نماد است .
· سختی فوق‌العاده: تراش انیگما سه سال طول کشید، چون کربنادو به قدری سخت است که تقریباً غیرقابل برش و صیقل دادن است .
· قدمت: کارشناسان تخمین می‌زنند انیگما بین ۲.۶ تا ۳.۸ میلیارد سال قدمت داشته باشد .
· راز منشأ: انیگما نیز مانند سایر کربنادوها دارای رگه‌هایی از نیتروژن و هیدروژن است و کانی اسبورنیت در آن وجود دارد. همین ویژگی‌ها باعث شده برخی کارشناسان منشأ آن را فرازمینی بدانند .
جالب است بدانید انیگما در سال ۲۰۰۶ در کتاب رکوردهای گینس به عنوان بزرگ‌ترین الماس تراش‌خورده جهان ثبت شد و از الماس‌های معروفی مثل «ستاره بزرگ آفریقا» (۵۳۰.۲ قیراط) و «جوبیلی طلایی» (۵۴۵.۶۷ قیراط) سنگین‌تر است .
کشف جدید در ایران
بر اساس گزارش‌های اخیر، حسین کریمی در ایران نوعی الماس سیاه فرازمینی کشف کرده است که شباهت بسیار زیادی به کربنادو دارد.
برای خواندن مقاله الماس کشف شده در ایران زیر لینک زیر کلیک کنید
لینک مقاله الماس نو ظهور ایرانی http://hkmeteorite.com/?p=517
تصویر الماس سیاه کشف شده در ایران
چرا کربنادو ارزشمند است؟
اگرچه کربنادو ظاهری جذاب و درخشان ندارد، اما ارزش آن در سختی فوق‌العاده و کمیابی آن است. کربنادو به دلیل ساختار پلی‌کریستالین خود، در برابر شکستن بسیار مقاوم‌تر از الماس معمولی است و به همین دلیل در صنایع سنگین، حفاری و برش کاربرد فراوانی دارد .
از نظر جواهری نیز، کربنادوی تراش‌خورده به دلیل رنگ مشکی مرموز و درخشش نامحسوسش، جایگاه ویژه‌ای در میان کلکسیونرها و جواهرشناسان دارد. تنها حدود ۳ تن کربنادو در ۱۵۰ سال گذشته استخراج شده است، در حالی که سالانه حدود ۲۵ تن الماس معمولی در جهان استخراج می‌شود .
2 پاسخ به “سنگ کربنادو یا الماس سیاه”
-
چه جالب تو ایران الماس کشف شده
-
عالی بود ممنون
دیدگاهتان را بنویسید